آمار دقیقی از اقدام به خودکشی سربازان ایرانی وجود ندارد اما اخبار و حوادث یکسال گذشته، افزایش این موضوع را نشان میدهد هرچند که بیشتر، حوادثی رسانهای میشوند که سرباز نهتنها به زندگی خود بلکه به زندگی افراد دیگری هم در پادگان پایان میدهد. با این همه رئیس اداره سرمایه انسانی سرباز ستاد کل نیروهای مسلح، معتقد است که این وضع «اصلا نگرانکننده نیست.» «موسی کمالی» در پاسخ به پرسش درباره راهکارهای پیشرو برای مقابله با وضع پادگانها میگوید: «این وضع اصلا نگرانکننده نیست. من نمیتوانم بگویم چه کسانی این حوادث را بهوجود آوردند. شما بیایید زندان تا من دلیل و اعتراف این سربازها را به شما نشان بدهم.»
عزیزان مشمول مشاوران سامانه صدای مشاور با سالها تجربه در زمینه خدمت سربازی اماده پاسخگویی شما عزیزان میاشند
,,,,,,,,,
"سامانه مشاوره تلفنی نظام وظیفه "
مشاوره دهنده تخصصی خدمت سربازی
برای تماس از کل کشور کافیست با تلفن ثابت و بدون گرفتن کد، با شماره 9099071613
شماره ویژه شهر تهران xxxxxxxxx
و از موبایل همراه اول با شماره XXXXXXXX تماس حاصل فرمایید
تماس از 8صبح تا 12شب
حتی ایام تعطیل
,,,,,,,
مجلس شورای اسلامی پیش از این و در سالهای گذشته بحث تغییر خدمت وظیفه عمومی را پیگیری کرده ولی تمام بررسیها به چند گزارش مرکز پژوهشها یا نطق و تذکرها خلاصه شده است. رئیس کنونی کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی که پیش از این دو در دورههای پنجم، ششم، هفتم و هشتم نماینده مردم در پارلمان بوده، از لزوم تغییر شرایط کنونی سربازی و همچنین نبود اهتمامی برای توجه به این معضل سخن میگوید.
«سلمان خدادادی» در اینباره توضیح میدهد: «خدمت سربازی در همه دنیا در یک نقطه مشترک است و در کل دنیا هیچ کشوری پیدا نمیشود که جمعیت جوان آن برای دوران مشمولیت آموزش نبیند؛ یعنی این موضوع در همه دنیا مطرح است اما نوع خدمت متفاوت است. ما در مجلس هفتم یک کاری در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی انجام دادیم. آنجا بررسی کردیم که در بقیه دنیا خدمت سربازی به چه شکل است.همه کشورها یک آموزش اولیه دارند که از دو ماه شروع میشود اما در کمتر کشوری مدت سربازی دوسال است و تعداد این کشورها بسیار محدود است؛ کمتر از ۱۲کشور.» رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس دهم ادامه میدهد: «در همه دنیا آموزش اولیه صورت میگیرد و جوانان آموزش میبینند که اگر حالت فوقالعادهای رخ دهد از کشور خود دفاع کنند ولی در این کشورها نبود کارت پایان خدمت مانع از ارایه هیچ خدمات رفاهی و اجتماعی نمیشود.»
او با انتقاد از روند کنونی خدمت وظیفه عمومی در ایران میگوید: «کشور ما جزو معدود کشورهایی است که از یک سن مشخص جوانان باید سمت خدمت بروند و اگر نروند بهطور کامل از خدمات اجتماعی محروم میشوند. مجلس دوسال پیش قانونی تصویب کرد که افراد مشمول، از خدمات اجتماعی و شهروندی محروم نشوند اما اجرا نمیشود؛ خدماتی مثل اینکه گواهینامه بدون پایانخدمت قابل دریافت باشد. الان این جوانان در پادگان احساس تلف کردن عمر خود را میکنند. مشکلات رفاهی پادگانها هم که بسیار زیاد است از غذا تا لباس و .. آن هم در بهترین سن جوانان.»
با چنین شرایطی، چرا مجلس گامی برای بهبود این وضع انجام نمیدهد؟ خدادادی در پاسخ به این پرسش میگوید: «از دوره هفتم مجلس این بحث مطرح است که ما میگوییم کاری برای این جوانان متعهد داشته باشیم. کشورهایی که ارتش قوی دارند نیروهای کادر قوی دارند از مشمول به این شکل استفاده نمیشود. نیروهای کادر نیروهای نظامی به حساب میآیند نه سربازانی که نهایتا دوسال در پادگان خواهند بود. خودکشیها و حوادث ناخوشایند این سالها هم از همین شرایط بد خدمت نشات میگیرد باید به سمت کادرسازی برویم و فردی را استخدام کنیم که ۳۰سال آموزش ببیند و خدمت کند.
برای سربازان باید یک جای تنفس گذاشته شود، یکی از اهداف سربازی پختهکردن افراد و آمادهسازی آنها برای ادامه زندگی است.» قاسمزاده به آسیبهای اجتماعی ناشی از دوران سربازی هم اشاره میکند: «در کشور ما همیشه یک آمار فرار از خدمت وجود دارد؛ کسانی که خدمت میروند و از آنجا فرار میکنند، در کنار آن بحث خودکشی وجود دارد و آمار نارضایتی از خدمت هم که بسیار بالا است. تبعیض قائلشدن بین سربازان هم در قوانین مختلف وجود دارد.
در مر حله اول باید افراد برای ورود به خدمت آماده شوند و در مرحله دوم باید غربالگری صورت گیرد. برای بسیاری از مشاغل حساس مثل خلبانی و... غربالگری و آزمونهای سلامت روانی سختگیرانه صورت میگیرد چرا درباره سربازها که باید اسلحه دست بگیرند چنین کاری صورت نگیرد. در هیچ کشور پیشرویی نمیبینیم که جوانان در چنین شرایط سختی به خود رها شوند.»این روانشناس معتقد است که در کنار بهبود روند کنونی، باید خدمات روانشناختی وارد پادگانها شود: «در طول دوره آموزشی حتما باید خدمات روانشناختی وجود داشته باشد. ما یک جامعه چند دههزارنفری روانشناس بیکار داریم که میشود از این افراد برای ارایه مشاوره در مقاطع مختلف و بخشهای مختلف جامعه استفاده کرد. یکی از اهداف دولت باید افزایش سطح رفاه روانی جامعه باشد و نگاه غلط کنونی اصلاح شود
در حال حاضر 500هزار جوان ۱۹ تا ۲۱ساله بهعنوان سرباز در نیروهای نظامی و امنیتی کشور مشغول خدمت سربازی هستند که از این تعداد ۳۵درصد سربازان کشور دارای تحصیلات دانشگاهی هستند. علیرضا عبداللهزاده، مشاور معاون رفاه اجتماعی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به مهر میگوید: «در سالهای گذشته تحقیقاتی انجام شده که نشان میدهد دستکم ۵۰درصد دانشجویان تحصیلات تکمیلی در ایران، برای فرار از خدمت روی به ادامه تحصیل آوردهاند.» موضوعی که «همایون»، سرباز مشغول به خدمت، به آن اشاره میکند و به «ابتکار» توضیح میدهد: «هر چقدر که سربازی را به عقب انداختم اما باز هم مجبور شدم برای به دست آوردن مزیتهای ناشی از معافیت، مثلا استخدام رسمی، به خدمت بروم. بزرگترین مشکل سربازی فکر آدم است؛ در سربازی به تو اجازه نمیدهند که فکر کنی.
بیراههای مقابل «سرباز صفر»ها
همایون در توضیح بیشتر میگوید: «خودکشی مقوله ای است که در سربازی بسیار به چشم میخورد. آدمیهایی که سربازی نرفتهاند این فضا را درک نمیکنند. سربازی و شرایط حاکم بر آن یک بحث جهانی است اما در ایران اجباری بودنش باعث شده هفتخان رستم تلقی شود. شما فکر کنید خانوادهها این همه سال فرزندانشان را بزرگ میکنند و در اوج شکوفایی و بازدهی باید یک کار اجباری را انجام دهند. جوان مغرور است. مسئلهای که با غرورش سروکار داشته باشد در مقابلش جبهه میگیرد. این جبهه گرفتن بیشتر در میان سربازهایی رخ میدهد که به اصطلاح به آنها «سرباز صفر» میگویند. این جبهه گرفتن و حس ناامیدی حاکم بر سیستم آموزشی سرباز صفرها باعث میشود اینسری از سربازها بیشتر به سمت خودکشی کشیده شوند. کمترین احترام ممکن، پستترین کارها، فضای پادگان، افسرها و شیوه برخورد آنها، دیوارهای سراسر و مملو از تنهایی و انزوا و اجبار پادگان، محیط بسته و خشک، دوری و دلتنگی برای خانواده و محیط بیرون و دوستان؛ همه اینها دلایلی هستند که باعث میشوند سربازها بهخصوص سرباز صفرها در این بیراهه بیفتند.»
قانونی که اجرا نمیشود:از سوی دیگر مجلس شورای اسلامی پیش از این و در سالهای اخیر بحث تغییر خدمت وظیفه عمومی را پیگیری کرده اما تمام بررسیها به چند گزارش مرکز پژوهشها یا نطق و تذکرها خلاصه شده است. چندی پیش رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس از لزوم تغییر شرایط کنونی سربازی سخن گفت. سلمان خدادادی در اینباره به ایسنا توضیح میدهد: «ما در مجلس هفتم کاری در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی انجام دادیم. آنجا بررسی کردیم که در بقیه کشورها خدمت سربازی به چه شکل است. همه کشورها یک آموزش اولیه دارند که از 2ماه شروع میشود اما در کمتر کشوری مدت سربازی 2سال است و تعداد این کشورها بسیار محدود است؛ کمتر از ۱۲کشور.» خدا دادی توضیح میدهد «در همه دنیا آموزش اولیه صورت میگیرد و جوانان آموزش میبینند که اگر حالت فوقالعادهای رخ دهد از کشور خود دفاع کنند. در این کشورها نبود کارت پایان خدمت مانع از ارایه هیچ خدمات رفاهی و اجتماعی نمیشود.» او نسبت به روند کنونی خدمت وظیفه عمومی در ایران انتقاد دارد و میگوید: «کشور ما جزو معدود کشورهایی است که از یک سن مشخص جوانان باید به خدمت بروند و اگر نروند بهطور کامل از خدمات اجتماعی محروم میشوند. مجلس 2سال پیش قانونی تصویب کرد که افراد مشمول، از خدمات اجتماعی و شهروندی محروم نشوند اما اجرا نمیشود. جوانان در پادگان احساس میکنند عمرشان تلف میشود. مشکلات رفاهی پادگانها هم که بسیار زیاد است از غذا تا لباس و... آن هم در بهترین سن جوانان. خودکشیها و حوادث ناخوشایند این سالها هم از همین شرایط بد خدمت نشات میگیر
در پادگانها معمولا به سربازان "فرمانبرداری" آموزش داده میشود یعنی انتظاری که از آنها دارند این است که از فرمانهای مافوق خود و کلیه قوانین پادگان تبعیت کنند. ممکن است این جوان تا قبل از آن با چنین محیط و جوی مواجه نشده باشد. این تغییر فضا- با در نظر داشتن اثر مثبت اجرایی که این شیوه برخورد میتواند داشته باشد- چه تاثیر روانی روی جوانان دارد؟ چگونه میتوان کاری کرد به این تاثیرات به رفتارهای پر خطر نیانجامدوقتی در مورد مساله سربازی در ایران صحبت میکنیم اولین مساله که با آن مواجه میشویم این است که با یک پدیده یکسان مواجه نیستیم. یعنی اینطور نیست که مثلا در یک پادگان در جنوب کشور همانگونه رفتار شود که در جنوب کشور رفتار میشود بلکه بر اثر تجربیاتی که تمام کسانی که به خدمت سربازی رفتند دارند، تجربهها کاملا متفاوت است و بیشتر به نظر میرسد که به سلایق این افراد بر میگردد.
اما آنچیزی که ما در مورد تکالیف انسانی که یکی از آنها میتواند سربازی باشد از منظر روانشناسی باید قائل باشیم که این تکالیف شهروندان و افراد را به گونهای عادت ندهد که آنها روش مناسبی برای زندگیِ بعد از آن دوره تکلیف نداشته باشند. یعنی چه؟ یعنی اینکه ما وقتی که دو سال از عمر یک فردی را در دوران جوانی به دوران سربازی اختصاص میدهیم؛ این دوران، دورانی است که فرد الگو پذیریاش خیلی زیاد است و هویت فرد به طور کامل شکل نگرفته است.
پس بنابر این اگر شیوهای از تربیت را در آنجا باب کنیم و انجام بدهیم؛ مثلا مستبدانه، تسلط گرایانه، ناکام کننده یعنی اینکه مثلا افراد احساس خودکارآمدی پایینی داشته باشند یعنی افراد احساس کنند که به بیان عامه بی عرضه هستند، این خود کارآمدی اش را کاهش میدهد. این اتفاق چه زمانی رخ میدهد؟ وقتی آن فیدبکی که این فرد در دوران سربازی میگیرد مدام این باشد که هیچ کار درستی از عهده اش بر نمیآید. زمان کمی نیست این یک سال و نیم تا دو سال.